skip to Main Content

ΔΥΣΦΑΓΙΑ

Η κατάποση είναι μια καθημερινή διαδικασία, στην οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν αφιερώνουμε ιδιαίτερη προσοχή. Είναι μία ενέργεια που κάνουμε περίπου 600 φορές ημερησίως.Ο όρος δυσφαγία καλείται να περιγράψει τις δυσκολίες στη μάσηση και την κατάποση υγρών και στερεών τροφών καθώς αυτές μεταφέρονται από τη στοματική κοιλότητα στο στομάχι. Η δυσφαγία εμφανίζεται σε παιδιά και ενήλικες.

Τα συνηθέστερα αίτια είναι τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, οι όγκοι εγκεφάλου, η παρατεταμένη σίτιση με ρινογαστρικό καθετήρα (Levin) ή γαστροστομία, κάποια χρόνια νευρολογική πάθηση ακόμα και ψυχιατρικές νόσοι. Για μία φυσιολογική κατάποση απαιτείται ένα υγιές νευρικό σύστημα, ορισμένες δομικές προϋποθέσεις στην περιοχή του φάρυγγα και του λάρυγγα, καθώς επίσης και ένα λειτουργικά ικανό μυϊκό σύστημα. Συγκεκριμένα απαιτείται ο συντονισμός και ο έλεγχος 50 μυϊκών ομάδων και 5 κρανιακών νεύρων.

Η κατάποση είναι μια δυναμική διαδικασία, η οποία πραγματοποιείται σε 3 στάδια το στοματικό, το φαρυγγικό και το οισοφαγικό.

Το στοματικό στάδιο αφορά το χειρισμό της τροφής έτσι, ώστε να διαμορφωθεί μία ενιαία μάζα (βλωμός/μπουκιά), η οποία θα προωθηθεί προς το φάρυγγα. Κατά το φαρυγγικό στάδιο ενεργοποιείται το αντανακλαστικό της κατάποσης, προωθώντας το βλωμό προς τον οισοφάγο καθώς κλείνει η αναπνευστική οδός (λάρυγγας-τραχεία), για να αποφευχθεί η είσοδος του βλωμού στον αεραγωγό και κατά συνέπεια ο πνιγμός. Ενώ στο τελευταίο στάδιο το οισοφαγικό μεταφέρεται ο βλωμός από τον οισοφάγο στο στομάχι. Η δυσφαγία μπορεί να αξιολογηθεί με δύο τρόπους , με την κλινική λογοθεραπευτική εξέταση και με την απεικονιστική εξέταση (fees, λαρυγγοσκόπηση, βίντεο – ακτινοσκόπηση).

Ένας ασθενής με δυσφαγία κινδυνεύει άμεσα από υποσιτισμό και αφυδάτωση. Επιπλέον η δυσφαγία σχετίζεται με υψηλό κίνδυνο εισρόφησης υγρών ή στερεών τροφών στους πνεύμονες, γεγονός που μπορεί να επιφέρει πνευμονία. Ενώ οι παρατεταμένες εισροφήσεις στους πνεύμονες μπορεί να αποβούν μοιραίες.

Φανερά συμπτώματα δυσφαγίας μπορεί να είναι ο βήχας ή ο πνιγμός, τα υπολείμματα τροφής στο στόμα μετά από κάθε γεύμα, η υγρή φωνή μετά την κατάποση, η έντονη προσπάθεια για κατάποση ή μάσηση, η δυσφωνία (αδύναμη φωνή), η σιελόρροια, η διαφυγή υγρής ή στερεάς τροφής από το στόμα ή από τη μύτη , η αίσθηση ‘σκαλώματος’ τροφής στο λαιμό, το συχνό καθάρισμα του λαιμού η αναιτιολόγητη απώλεια βάρους, ο πυρετός και φυσικά οι συχνές αναπνευστικές λοιμώξεις.

Η αντιμετώπιση της δυσφαγίας γίνεται από το λογοθεραπευτή σε συνεργασία με τη διεπιστημονική ομάδα (ΩΡΛ, διατροφολόγο, νοσηλευτή, θεράποντα ιατρό, άλλες θεραπευτικές ειδικότητες). Ένας εξειδικευμένος λογοθεραπευτής, αξιολογεί τα προβλήματα κατάποσης και καθορίζει ένα θεραπευτικό πλάνο. Σε μερικές περιπτώσεις απαιτείται ο ασθενής να υποβληθεί σε ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις ώστε να εκτιμηθεί η παρουσία εισρόφησης ή σιωπηρής εισρόφησης. Αυτές οι εξετάσεις επιπλέον χρησιμεύουν ως μέσο ανατροφοδότησης στους θεραπευτικούς χειρισμούς που δοκιμάζει ο λογοθεραπευτής, με σκοπό την ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη κατάποση του ασθενή.

Αυτό που πρέπει κλείνοντας να τονίσω είναι ότι η στοματική σίτιση εκτός από βιολογικά ωφέλει προσφέρει τεράστια ψυχολογικά οφέλη και ποιότητα ζωής στους ασθενείς και τις οικογένειες τους.

Λαμπροπούλου Βάνια
Λογοθεραπεύτρια
Επιστημονικός συνεργάτης ΚΑΑ Φιλοκτήτη

Βιβλιογραφία

  • Logemann (1998) Evaluation and Treatment of Swallowing Disorders, Pro-Ed Inc Publ.
  • Provencio – Arambula (2007) Treatment of Dysphagia in Adults, Plural Publ.
  • Crary. M., & Groher, M. (2000). Video Introduction to Adult Swallowing Disorders
Back To Top